Wszystkie wielkie epoki kultury komponowały - mniej czy bardziej świadomie - dwa środowiska: ludzkie i przyrodnicze. Z jednej strony miasto, z drugiej strony łąkę i gaj. Ciekawe, że u prof. Wallisa nie ma żadnej wzmianki ani o urbanistyce, ani o sztuce ogrodów (tu jeden niesamowity wyjątek: park Güell w Barcelonie). Urbanistyka ówczesna rozwijała się chyba istotnie bez związków z secesją, a tak zwane Brezelgarten w rodzaju łódzkiego parku im. Sienkiewicza (Chrząński, 1896) są utworami z natury rzeczy zmiennymi i zapewne stylowo niezbyt samodzielnymi, choć wydaje się, że ich omówienie mogłoby być w tym świetle interesujące. Pozostaje więc kształtowanie życia: przede wszystkim przez architekturę. Gmachy Gaudiego - najsławniejszego architekta secesji - nie dość, że w moim odczuciu wyglądają upiornie, przynajmniej na fotografii, ale co więcej - jak nas informuje Autor za Hamannem i Pevsnerem - życie w nich jest „niemożliwe", mebli nie da się ustawić, na kraty balkonów człowiek się nadziewa (s. 278). To może być zabawne, lecz nie na długo. Rzuty poziome domów Gaudiego i innych wydają mi się tylko powykrzywianiem istniejącego już bezładu (niejednokrotnie wdzięcznego) architektury romantycznej. Owszem, trafiają się fascynujące domy secesyjne, gdzie podziwiać możemy nowe rozwiązania przestrzenne (np. brukselski pałacyk Solvay ów, pizez Hortę), po prawdzie jednak nużąca tam natarczywość ornamentalnego modułu. To, co w praktyce znamy z działalności architektonicznej secesji, to zwłaszcza przystrajanie, maskowanie fasad jednego z najbardziej przygnębiających tworów stulecia: kamienicy czynszowej.
Microsoft | biuro tłumaczeń | protetyka warszawa
|